ადამიანის შემადგენელთა შესახებ თვალსაზრისების ანალიზი


საკვანძო მუხლები:

დაბადება 1 : 21 ; დაბადება 35 : 18 ; დაბადება 42 : 21 ; გამოსვლა 35 : 21 ; 1მეფეთა 16 : 7 ; იობი 7 : 11 ; იობი 12 : 10 ; იობი 20 : 3 ; იობი 33 : 4 ; ფსალმუნები 6 : 6 ; ფსალმუნები 31 : 3 ; ფსალმუნები 34 : 9 ; ფსალმუნები 40 : 3 ; ფსალმუნები 77 : 8 ; იგავნი 6 : 16 ; იგავნი 23 : 7 ; იგავნი 25 : 28 ; ეკლესიასტე 3 : 21 ; ეკლესიასტე 9 : 5 ; ეკლესიასტე 12 : 7 ; ესაია 26 : 9 ; მიქა 6 : 7 ; მათე 10 : 28 ; ლუკა 1 : 46 ; ლუკა 10 : 21 ; ლუკა 16 : 22 ; ლუკა 23 : 43 ; იოანე 12 : 27 ; იოანე 13 : 21 ; საქმენი მოციქულთა 7 : 59 ; იუდა 1 : 19 ; 1კორინთელთა 2 : 14 ; 1კორინთელთა 14 : 14 ; 1კორინთელთა 15 : 44 ; 2კორინთელთა 7 : 1 ; ფილიპელთა 1 : 23 ; 1თესალონიკელთა 5 : 23 ; ებრაელთა 4 : 12 ; ებრაელთა 12 : 23 ; გამოცხადება 6 : 9 ;
1.3.23. ადამიანის შემადგენელთა შესახებ თვალსაზრისების ანალიზი

I. ადამიანის აგებულების (სტრუქტურის) შესახებ ამქვეყნად არსებობს 3 შეხედულება:
ა. ადამიანს მხოლოდ ერთი შემადგენელი აქვს – მატერიალური
 ფსიქიკა, აზროვნება, სულიერება – ყოველივე ეს სხეულის ფუნქციებია
 შესაბამისად, მატერიალური შემადგენელის დარღვევით (სიკვდილით) ადამიანი წყვეტს არსებობას
ამ თვალსაზრისზე დგანან ათეისტები: ისინი თვლიან, რომ სიკვდილის შემდეგ არაფერი არ არის. (ურწმუნოები ხშირად ამბობენ: «მოვკვდები – დამმარხავენ და ჭიები შემჭამენ».)
 მხოლოდ ერთ შემადგენელს აღიარებენ ზოგი მორწმუნეები, კერძოდ, იეღოვას მოწმეები, ადვენტისტები და ლიბერალი ქრისტიანები. მათი აზრით, აღდგომისას, ღმერთი ახლიდან ქმნის კაცს, ხოლო სიკვდილსა და აღდგომას შორის კაცი უბრალოდ წყვეტს არსებობას.
ამ თვალსაზრისის გასამყარებლად მოჰყავთ წერილიდან შემდეგი ადგილები:
 ფს. 6:6 «რადგან არ არის შენი გახსენება სიკვდილში; ვიღა შეგასხამს ქვესკნელიდან ქება-დიდებას?»
 ეკლ. 9:5 «რადგან ცოცხალმა იცის, რომ მოკვდება; მკვდრებმა კი არაფერი იციან და აღარც საზღაური მიეზღვებათ, რადგან მათი ხსოვნა დავიწყებას მიეცა.».
 ეკლ. 9:10 «რისი კეთების ძალაც შესწევს შენს ხელებს, აკეთე; რადგან არც საქმე, არც საფიქრალი, ცოდნა, ან სიბრძნე არ გაგყვება შავეთში, სადაც მიდიხარ.».
 მეფსალმუნე მე-6 ფსალმუნში ლაპარაკობს მიწიერი მეთვალყურის თვალთახედვიდან. როცა ადამიანები ხედავენ გარდაცვლილის სხეულს, ისინი ხვდებიან: გვამს, რომელიც განისვენებს სასახლეში, არაფერი ახსოვს და არ ადიდიდებს ღმერთს. კონტექსტი გვეუბნება, რომ მეფსალმუნე საუბრობს სამშვინველზე.
 სოლომონი ეკლესიასტეს წიგნში წერს ღმერთის გარეშე ცხოვრების ამაოებაზე. ურწმუნო ადამიანს მართლაც არა აქვს არავითარი იმედი სიკვდილის შემდეგ.
 აქ საუბარია არა ჩვენს მეხსიერებასა და აზროვნებაზე, არამედ ფიზიკური სხეულის შესაძლებლობებზე, თუმცა წერილის ბევრი სხვა ტექსტები ლაპარაკობს სიკვდილის შემდგომ ცხოვრებაზე.
 იმავე ეკლესიასტეს წიგნში 12:7 ნათქვამია: «მიიქცეოდეს მტვერი მიწად, როგორც იყო და სული დაუბრუნდებოდეს ღმერთს, რომელმაც შთაბერა.».
 მათ. 10:28 «ნუ გეშინიათ მათი, რომელნიც ჰკლავენ ხორცს, მაგრამ არ შეუძლიათ სულის მოკვლა; არამედ უფრო გეშინოდეთ იმისა, ვისაც შეუძლია სულიცა და ხორციც წარწყმიდოს გეენას.».
 გმცხ. 6:9 «და როცა ახსნა მეხუთე ბეჭედი, საკურთხევლის ქვეშ ვიხილე მათი სულები, ვინც მოკლულ იქნენ ღვთის სიტყვისა და მოწმობისთვის, რომელიც ჰქონდათ.».
 ლუკ.16:22-23 «მოკვდა გლახაკი და აბრაამის წიაღში აიტაცეს ანგელოზებმა. მოკვდა მდიდარიც და დამარხეს.
23. ჯოჯოხეთში, წამებულმა, აღაპყრო თვალნი და იხილა შორს აბრაამი და ლაზარე მის წიაღში.»
 სტეფანეს ქვით ჩაქოლვისას ქრისტე შეხვდა მის სულს. ამიტომაც სტეფანემ, ქრისტეს ხილვისას, შეღაღადა ასეთი სიტყვებით: «უფალო იესო, მიიბარე ჩემი სული.» (საქ. 7:59).
 ავაზაკს ქრისტემ უთხრა: «ჭეშმარიტად გეუბნები შენ: დღესვე ჩემთან ერთად იქნები სამოთხეში.» (ლუკ. 23:43).
 თავის სიკვდილზე მოციქული პავლე წერდა: «ერთიც მიზიდავს და მეორეც: გული მითქვამს, რომ გასვლა და ქრისტესთან ყოფნა ათასწილ უმჯობესია.
24. ხორციელად ყოფნა კი უფრო საჭიროა თქვენთვის.» (ფლპ. 1:23-24).

ბ. ადამიანს 2 შემადგენელი აქვს: მატერიალური და არამატერიალური
 მატერიალური (სხეული) და არამატერიალური (სამშვინველი/სული)
 ადამიანების უმრავლესობას სწამს, რომ კაცს გააჩნია არა მხოლოდ სხეული, ასევე სამშვინველიც.
მაგალითად, ისლამში სწამთ სამშვინველის არსებობის. ინდუისტებს სწამთ სულის ხელახლა დაბადება (გარდასხეულება, რეინკარნაცია).
 რამდენად ახალია ან ძველია ეს თვალსაზრისი ქრისტიანობაში? – მას მხარს უჭერდა ტერტულიანე (III ს. დასაწყისი), ავგუსტინე (IV ს. ბოლო).
 სიკვდილის მომენტში მატერიალური და არამატერიალური განიყოფებიან.
სხეული რჩება მიწაზე, ხოლო სამშვინველი/სული მიდის ღმერთთან.
 აღდგომისას ხდება სამშვინველის და სხეულის შეერთება.

დ. ადამიანს აქვს სამი შემადგენელი: სული, სამშვინველი და სხეული.
 რამდენად ახალია ან ძველია ეს თვალსაზრისი ქრისტიანობაში? – მას მხარს უჭერდა კლიმენტ ალექსანდრიელი (III ს. დასაწყისი), გრიგოლ ნისელი
(IV ს. ბოლო).
ამ თვალსაზრისის ჩარჩოებში 3 შემადგენლის ფუნქციები ჩვეულებრივ აიხსნება შემდეგნაირად:
 სხეული უზრუნველყოფს ადამიანის კავშირს ფიზიკურ სამყაროსთან.
 სამშვინველი უზრუნველყოფს კავშირს სხვა ადამიანებთან.
 სული უზრუნველყოფს კავშირს ღმერთთან.
 სამშვინველი – ესაა აზროვნება, ნება, გრძნობა.
 სული არის განსაკუთრებული ნაწილი, რომელსაც შეუძლია ღმერთთან ურთიერთობა. სულს განაკუთვნებენ ისეთ თვისებებს, როგორიცაა სინდისი და ინტუიცია.

II. შესაძლებელია თუ არა მორიგდნენ მეორე და მესამე თვალსაზრისები?
ჩვენთვის უდიდესი საიდუმლოებაა თუ როგორ ფუნქციონირებს ჩვენივე ფიზიკური სხეული. უფრო დიდ საიდუმლოს წარმოადგენს სულიერი სუბსტანცია. ჩვენ რაღაც გაგვეგება ფიზიკურ სხეულზე, იმიტომ რომ შეგვიძლია მისი ჭრა, მოთავსება მიკროსკოპის ქვეშ ან ექსპერიმენტების ჩატარება. მაგრამ ჩვენ ვერაფერს ვუხერხებთ სულიერ შემადგენელს, ამიტომ არცაა გასაკვირი, რომ გვრჩება უამრავი კითხვა.
შევეცდებით ჩამოვაყალიბოთ ჩვენი თვალსაზრისი ადამიანის სტრუქტურაზე.
ა. ადამიანი შედგება 2 სუბსტანციისგან – მატერიალურისა და არამატერიალურისგან, – რომელთაც შეუძლიათ ერთმანეთიგან განცალკევება.
ბ. სულსა და სამშვინველს არ შეუძლიათ ერთმანეთისგან განცალკევება, ანუ არ არსებობენ განცალკევებულად. სული და სამშვინველი სულიერი რეალობის 2 პოლუსია – 1 სუბსტანციის 2 ფუნქცია ან 2 სფეროა.
გ. ხშირ შემთხვევებში სიტყვები «სული» და «სამშვინველი» გამოიყენება ურთიერთმონაცვლეობით ყოველგვარი განსხვავების გარეშე. იმიტომ რომ ორივენი გამოხატავენ სულიერ რეალობას.

_____________________________
1. აზროვნება
სამშვინველი: იგავ. 23:7 «რადგან როგორც იქცევა, ისე არ ფიქრობს; ჭამე და სვიო, გეუბნება, მაგრამ შენთან არ არის მისი გული.».
სული: იობ. 20:3 «ჩემი გონიერების სული მათქმევინებს პასუხს:».
2. გრძნობები
ა. განსაცდელი
სამშვინველი: დაბ. 42:21 «ვხედავდით მის ტანჯვას».
სული: იობ. 7:11 «ვილაპარაკებ სულშეჭირვებული, ვიღაღადებ სიცოცხლეგამწარებული.»
ბ. აღელვება
სამშვინველი:ინ. 12:27 «აწ შეძრწუნდა ჩემი სული»
სული: ინ. 13:21 «მის თქმის შემდეგ სულით აღელდა იესო»
გ. სიხარული
სამშვინველი: ფს. 34:9 «გაიხარებს უფლით ჩემი სული»
სული: ლუკ. 10:21 «მაშინ გაიხარა იესომ სულით»
3. ნება
სამშვინველი: ფს. 40:3 «არ ჩააგდებს მისი მტრების ხელთ, მათი სურვილისამებრ [нефеш (на волю врагов)].»
სული: გამ. 35:21 «მივიდა ყველა, ვისაც გული ეწეოდა და ვისაც სული აღეძრა,».
4. აგრძელებენ სიცოცხლეს სიკვდილის შემდეგ
სამშვინველი: გმცხ. 6:9 «დავინახე სამსხვერპლოს ქვეშ ღვთის სიტყვისა და იმ მოწმობისთვის მოკლულთა სულები».
სული: ებრ. 12:23 «…[მიადექით] სრულქმნილებას ზიარებულ მართალთა სულებს».
5. სიკვდილი
სამშვინველის გამოსვლა: დაბ. 35:18 «სულის ამოხდომისას, როცა კვდებოდა»
სულის ამოსვლა: ლუკ. 23:46 «ეს თქვა და სული განუტევა».
6. მონაწილეობა ღმერთთან ურთიერთობაში
სამშვინველი: ლუკ. 1:46 «ადიდებს სული ჩემი უფალს».
სული: 1 კორ. 14:14 «ჩემი სული ლოცულობს».
7. შებილწვა ცოდვისგან
სამშვინველი: მიქ. 6:7 «ჩემი სულის შეცოდებისათვის»
სული: 2 კორ. 7:1 «განვიწმიდოთ ხორცისა და სულის ყოველგვარი სიბილწისგან»
8. ღმერთთან მიმართებაში
ღმერთზე ნათქვამია, რომ აქვს სამშვინველი: იგავ.6:16 «შვიდი რამ, რაც სისაძაგლეა მისი სულისთვის».
ღმერთზე ნათქვამია, რომ აქვს სული: იობ.33:4 «ღვთის სულმა შემქმნა მე და ყოვლადძლიერის სუნთქვამ მომანიჭა სიცოცხლე.».
9. ცხოველებთან მიმართებში
ცხოველებზე ნათქვამია, რომ აქვთ სამშვინველი: დაბ. 1:21 «შექმნა ღმერთმა... ყოველი სულდგმული».
ნათქვამია ისიც, რომ აქვთ სული: ეკლ. 3:21 «რომელი იტყვის, რომ კაცთა სული ზევით მიილტვის, ხოლო პირუტყვის ქვევით ჩადის, ქვესკნელისკენ?».
თუმცა, რა თქმა უნდა, ცხოველებს არ გააჩნიათ ადამიანური სამშვინველი და სული. ისინი არ ექვემდებარებიან ხსნას ან საუკუნო სიცოცხლეს.
10. ურწმუნო ადამიანებთან მიმართებაში
ურწმუნოებს აქვთ როგორც სამშვინველი, ასევე სულიც: იგავ. 25:28 «უგალავნო დანგრეული ქალაქია კაცი, რომელიც თავის სულს ვერ იოკებს.».
ფს. 77:8 «არ დაემსგავსონ თავიანთ მამებს, გულარძნილსა და ურჩ თაობას, თაობას, რომელმაც არ მოამზადა გული თავისი და არ უერთგულა ღმერთს სულით.».
იუდ. 1:19 «ესენი არიან განხეთქილების მიზეზნი, მშვინვიერნი, სულის არმქონენი.».
11. პარალელიზმი
(გამოყენება პარალელურ კონსტრუქციებში)
ლუკ. 1:46-47 «თქვა მარიამმა: "ადიდებს სული ჩემი უფალს, 47 გაიხარა ჩემმა სულმა ღმერთის, ჩემი მაცხოვრის გამო.».
იობ.12:10 «ვის ხელშიც არის ყოველი სულდგმულის სამშვინველი და მთელი კაცთა მოდგმის სული».
ეს. 26:9 «ჩემი სამშვინველი გნატრობდა ღამღამობით, ჩემი სული გეძებდა ჩემს გულში დილით».
იობ. 7:11 «ვილაპარაკებ სულშეჭირვებული, ვიღაღადებ სიცოცხლეგამწარებული.».
ზოგჯერ მათ შორის აკეთებენ განსხვავებას. ეს გვავარაუდებინებს, რომ ადამიანის სულიერი შემადგენელი შეიცავს ორ სხვადასხვა სფეროს. მოყვანილი ოთხი ტექსტი მიანიშნებს იმაზე, რომ სამშვინველი არის არამატერიალური სფეროს სუბსტანცია, რომელიც ეხმარება გარე სამყაროსთან ურთიერთობას. სული არის იმავე არამატერიალური სფეროს სუბსტანცია, რომელიც ეხმარება ღმერთთან ურთიერთობას.
 ადარებს რა ჩვენს ახლანდელ სხეულს და განდიდებულ სხეულს, რომელსაც მივიღებთ ზეცაში, პავლე წერს (1კორ. 15:44): «ითესება მშვინვიერი სხეული და აღდგება სულიერი სხეული. არის მშვინვიერი სხეული და არის სულიერი სხეული.».
შესაძლოა, აქაა შემონახული დამცირებული მნიშვნელობა სიტყვისა «სამშვინველი»
(нефеш როგორც გვამი?). პირველ სხეულს აქვს მიდრეკილება დაბერებისკენ და დაშლისკენ.
მეორე სხეულს კი არ ექნება სიკვდილის არანაირი ნიშანი.
 1კორ. 2:14–3:4 – ადამიანები იყოფიან «მშვინვიერებად», «ხორციელებად» და «სულიერებად».
სული და სამშვინველი აქ იყოფა სფეროებად: სამშვინველი = ურთიერთობა ადამიანებთან, ხოლო სული = ღმერთთან ურთიერთობას.
 ებრ. 4:12 «ვინაიდან ღვთის სიტყვა არის ცოცხალი, მოქმედი და ყოველგვარ ორლესულ მახვილზე უფრო ბასრი, და აღწევს სამშვინველისა და სულის, სახსართა და ტვინთა გაყოფამდე, და განსჯის გულის ზრახვებსა და აზრებს.»
 1თეს. 5:23 «თავად მშვიდობის ღმერთმა კი წმიდაგყოთ სრულად და მთლიანად, რათა თქვენი სული, სამშვინველი და სხეული დაცულ იქნეს უბიწოდ ჩვენი უფლის იესო ქრისტეს მოსვლისთვის.».
ეს ერთადერთი ტექსტია, სადაც დასახელებულია სული, სამშვინველი და სხეული როგორც 3 კომპონენტი.

III. გამოყენება
 მადლი შევწიროთ ღმერთს იმისთვის, როგორც მან შეგვანივთა
 ვიზრუნოთ ფიზიკურ სხეულზე:
o დავიცვათ დასვენებისა და მუშაობის რეჟიმი
o ვავარჯიშოთ სხეული
o საჭიროების შემთხვევაში მივმართოთ ექიმს
 გვახსოვდეს რომ სული სხეულზე დიდია
o არ უნდა დავკომპლექსდეთ თუ როგორი სხეული გვაქვს, რადგან ეს ნიშნავს, რომ სხეული დავაყენეთ სულზე მაღლა
o არ უნდა შევაფასოთ თავი იმის მიხედვით თუ როგორ გამოვიყურებით. «კაცი მხოლოდ გარეგნობას ხედავს, ხოლო უფალი გულს უყურებს» (1მფ. 16:7).
 როგორ ვიზრუნოთ არამატერიალურ შემადგენელზე?
o სწყუროდეს სულს ცოცხალ ღმერთთან ურთიერთობა. უფლის რჯული სრულყოფილია და განამტკიცებს სულს.
o ნუ შეგვეშინდება სიკვდილის.
o მოვერიდოთ ოკულტიზმს, ასტროლოგიას და სხვ.
 სამშვინველი და სხეული ურთიერთთანაა დაკავშირებული. ფიზიკური მდგომარეობა ზემოქმედებს ფსიქიკაზე, ხოლო სულიერი სხეულზე. «როდესაც ვდუმდი ჩემს ცოდვაზე, ძვლები გამიცვითა ყოველდღიურმა გოდებამ.» (ფს. 31:3).
 რამდენადაც სამშვინველი და სული ორი პოლუსია ერთი სუბსტანციისა, არ შეიძლება მკაცრად გავმიჯნოთ მშვინვიერი და სულიერი ავადმყოფობანი. ღმერთის მიმართ დამოკიდებულება ზეგავლენას ახდენს ფსიქიკაზე.


__თემაში ნახსენებ ინტუიციის შესახებ წერდნენ__
***
ინტუიცია ერთგვარი "შინაგანი გრძნობაა", როგორც მას უწოდებს შელინგი; ეს იგივე "სინოპტიკური აღქმაა", რომლითაც პლატონის მიხედვით, სული სწვდება და იმეცნებს საგანთა სიმრავლის მიღმა მდგარ იდეას.
__ბაჩანა ბრეგვაძე__