სამების შესახებ (კომენტარები)

საკვანძო მუხლები:

დაბადება 1 : 3 ; დაბადება 2 : 24 ; დაბადება 3 : 22 ; დაბადება 6 : 3 ; დაბადება 11 : 7 ; გამოსვლა 19 : 5 ; გამოსვლა 20 : 3 ; მეორე რჯული 4 : 35 ; მეორე რჯული 6 : 4 ; ნეემია 9 : 6 ; ფსალმუნები 2 : 7 ; ფსალმუნები 32 : 6 ; ფსალმუნები 94 : 6 ; ფსალმუნები 95 : 13 ; ფსალმუნები 96 : 7 ; ფსალმუნები 103 : 30 ; ფსალმუნები 109 : 1 ; ფსალმუნები 137 : 3 ; ფსალმუნები 138 : 7 ; ესაია 7 : 14 ; ესაია 8 : 13 ; ესაია 9 : 5 ; ესაია 35 : 4 ; ესაია 40 : 13 ; ესაია 42 : 8 ; ესაია 43 : 10 ; ესაია 44 : 6 ; ესაია 45 : 5 ; ესაია 46 : 5 ; ესაია 48 : 16 ; ესაია 63 : 10 ; იერემია 10 : 10 ; იერემია 17 : 13 ; იერემია 23 : 24 ; დანიელი 3 : 24 ; ოსია 13 : 14 ; იოველი 2 : 28 ;
2.2.17. სამების შესახებ (კომენტარები)

1. ღმერთი ერთია. რჯ.6,4-ში ერთადერთი კი არაა (ანუ არა ერთ სახეში არსებული), არამედ ერთიანი (მაგალითად დაბ.1,5 ''იყო საღამო და იყო დილა - [ერთი დღე].'' დაბ.2,24 ''იქნებიან ერთხორც.'') გამ.20,3 რჯ.4,35; 6,[4] ეს.42,8; 43,10.11; 44,6; 45,5 იერ.10,11 მათ.27,46 მარ.12,29 ინ.1,18; 10,30; 14,9; 17,3.21-23; 1კორ.8,4-6; 15,28 ეფ.4,5.6 კოლ.2,9; 1ტიმ.1,17; 2,5

2. მამა, ძე და სულიწმიდა ერთია. ღმერთი არის არა 1+1+1=3 არამედ 1><1><1=1. ეს ერთადერთი შემთხვევაა, როდესაც 3=1 და 1=3. ასევე ''თქვა''=''თქვეს'' დაბ.1,3.26; 3,22; 6,3; 11,7; 18,1-3 ფს.2,7; 109,1.3 ზაქ.12,10 მათ.3,16.17; 12,30-32; 28,19 ლუკ.3,21.22 ინ.14,16.17.26; 15,26; 16,7.13-15 საქ.20,23.24; 1პეტ.1,2; 1ინ.3,23.24; 5,7 იუდ.20.21 რომ.14,17.18; 15,13-17.30; 1კორ.6,11; 12,4-6; 2კორ.1,21.22; 3,4-6; 6,16; 13,13 გალ.2,21; 3,1.2; 4,4-6 ეფ.2,18; 3,11-17; 4,3-6; 5,18-20 ფლპ.2,1 კოლ.1,6-8; 1თეს.1,5; 4,2.8; 5,18.19 ტიტ.3,4-6 ებრ.9,14

3. სამება - ჩვენი შემოქმედი დაბ.1,1-3 ფს.32,6; 103,30 ეს.44,24 იერ.10,10.11 მალ.2,10 ინ.1,3; 1კორ.8,6 კოლ.1,15-19 ებრ.1,2.10 გმცხ.3,14

4. სამება - სიცოცხლის მომნიჭებელი დაბ.1,11.20.24.26 იერ.17,13 ინ.1,4; 3,16.36; 4,14; 5,21.24; 6,35; 7,37; 8,12; 11,25; 17,3; 1ინ.5,13 რომ.8,10; 2კორ.5,15 გმცხ.21,6

5. სამება - ყველგანმყოფი ფს.138,7 იერ.23,24 მათ.28,20

6. თითოეულ იპოსტასს გააჩნია საკუთარი ნება, რაც მიანიშნებს პიროვნებაზე მათ.8,3; 1კორ.12,11 ეფ.1,5

7. სამება - ჩვენი განმამტკიცებელი ფს.137,3 რომ.8,26 ფლპ.4,13

8. იესო ქრისტემ და სულიწმიდამ იციან ყოველივე მათ.11,27 ინ.21,17; 1კორ.2,10

9. იესო ქრისტე და სულიწმიდა აკეთებენ ყველფერს, როგორც ღმერთი ფს.95,13 ეს.35,4; 43,25 მათ.8,23-27; 11,28 მარ.1,12; 2,5.7; 4,41 ინ.6,5.6; 7,37; 14,13.14 საქ.20,28; 1ინ.2,2 კოლ.2,9

10. ძე კაცისა - იესო ქრისტეს ადამიანური ბუნება მათ.4,2; 8,24 მარ.13,32 ლუკ.2,21.40.52; 4,2; 19,10; 22,41-44; 24,39-43 ინ.4,6.7; 5,30-36; 8,16-18.28; 19,28-42; 20,27-29 საქ.10,41; 1კორ.15,17.28 გალ.4,4 ფლპ.2,5-10 ებრ.2,14-18

11. ძე ღვთისა - ღმერთი გამ.19,5 ეს.7,14; 8,13-15; 9,5(6 რუს); 35,4-6; 42,8; 43,11.13; 44,6; 45,21.22; 46,5 იერ.10,10.11 დან.3,24.25 ოს.13,14 იოვ.2,32 მიქ.5,1.2 მათ.1,23; 28,17.18 ინ.1,1-3.9-12.14.18; 3,16; 4,42; 5,17.18.22.23; 8,18.29.38.58.59; 9,38; 10,18.28-33; 14,14; 15,1; 16,30; 17,21; 19,7; 20,28.29.31; 21,17 საქ.3,14; 4,10-12; 10,25.26; 14,11-15; 17,31; 20,21; 2პეტ1,1; 2,8; 1ინ.2,1; 4,14; 5,20; 2ინ.3 რომ.3,24-26; 9,5; 10,9-13; 1კორ.1,2.30; 8,5.6; 2კორ.5,10; 12,8.9 ფლპ.2,9-11 კოლ.1,15-17; 2,9; 1თეს.1,1; 2თეს.1,2; 1ტიმ.1,1; 6,15; 2ტიმ.4,1 ტიტ.2,13.14 ებრ.1,1-12; 8,1-6; 13,8 გმცხ.1,5-8.17; 2,8; 17,14; 19,10; 22,8.9.13

12. თაყვანისცემა, ლოცვა და მსახურება იესო ქრისტე - ღმერთისადმი ნეემ. 9,6 ფს.94,6; 96,7 ეს.42,8 მათ.4,10; 28,17 ინ.5,23; 20,28 საქ.7,59; 9,14.21; 10,25.26 რომ.1,25; 1კორ.1,2 კოლ.3,23.24; 1თეს.3,11; 2თეს.2,16.17; 1ტიმ.1,2 ებრ.1,6.7 გმცხ.1,17; 5,13; 19,10; 22,8.9

13. სულიწმიდა გვასწავლის, შეგვაგონებს, წარგვმართავს ეს.40,13.14 იოვ.2,28 მათ.3,11 ლუკ.12,12 ინ.14,16.17.26; 16,13.14 საქ.2,17; 9,29; 16,6; 20,22.23; 21,11; 28,25 რომ.8,9.16.26.27; 1კორ.2,9-14; 2კორ.3,17.18 ეფ.3,16; 4,30 ებრ.3,7-9; 10,15.16

14. სულიწმიდა - ღმერთი ეს.48,16; 63,10 ლუკ.1,35 ინ.3.8; 4,24; 5,3.4; 13,2; 15,28 საქ.28,25 რომ.8,9.11 ეფ.4,30

15. სამება, თუ გვწამს, ჩვენშია ინ.14,27 ეფ.4,6 კოლ.1,27

__თემაზე წერდნენ__
***
ქმნილ მსგავსებათაგან საღმრთო სამობრიობის ერთობის ყველაზე კარგი ხატი ცისარტყელაა, რადგან მასში ერთი და იგივე ნათელი განუწყვეტელ-განუყოფელიცაა საკუთარ თავში და მრავალფერიც. 
__წმ.ბასილი დიდი__

***
ერთია ღმერთი გაცხადებით სამ სანთელში: ამგვარია სამების წმიდა ბუნება.
__წმ. გრიგოლ ღვთისმეტყველი__

***
გწამდეს, ქრისტეს მორწმუნეო, რომ ღმერთი სამპიროვანია, მაგრამ როგორ და რა სახით - ეს ყოველგვარ სახეს, მაგალითსა და შედარებას აღემატება, რამეთუ უფალი ღმერთი მიუწვდომელია ადამიანის გონებისათვის. ამგვარად, დაე ყოველი მართალი მორწმუნე უბრალო გონებით ეთაყვანებოდეს და განადიდებდეს ღმერთს.
__წმ. იოანე დამასკელი__

***
არშობილებას, შობილობას და გამომავლობას - ამ სამ უცვალებელ თვისებას ყოვლადწმიდა სამების საღმრთო პირებისა - მამისა, ძისა და სულიწმიდისა - კეთილმოშიშებით უნდა ვაღიარებდეთ: არაშობილობასა და დაუსაბამოსა მამა ღმერთისა, შობილობას და თანადაუსაბამობას ძე ღმერთისა და გამომავლობას და თანადაუსაბამობას სულიწმიდა ღმერთისა, მამისაგან გამომავლისა და ძის მიერ მონიჭებადისა.
__წმ.გრიგოლ სინელი__

***
მამა ყოველივეს ქმნის სიტყვით სულის მიერ, რამეთუ სადაც არის სიტყვა, იქაა სულიც, და ქმნადსაც სიტყვით სულისაგან აქვს მიღებული არსებობის ძალა ძის მიერ.
__წმ.ათანასე ალექსანდრიელი__

***
სამება არის ერთი ღმერთი... იგი განუყოფელია და მსგავსია მხოლოდ საკუთარი თავისა... არის წმიდა და სრულყოფილი სამება, შეუცნობადი მამაში, ძეში და წმიდა სულში, - ესაა ერთი ღმერთი, რომელსაც თავის თავში არაფერი აქვს უცხო და გარედან მიღებული.
__წმ.ათანასე ალექსანდრიელი__

***
სამერთარსება ღმერთი - მამა, ძე და სული წმიდა - საიდუმლო! ისე უსუსურნი და დასაზღვრულნი ვართ ადამიანები, რომ არ ძალგვიძს გავიგოთ ეს საიდუმლო და ავხსნათ. არის საკითხები, დაკავშირებული სიცოცხლესთან, რომლებსაც ჯერ ვერ ჩასწვდომია ადამიანი და არ შეუძლია ახსნა - ესეც საიდუმლოა. გარდა ამისა, ჩვენს ჲგნით მდებარებს სული და ეს კიდევ ერთი დიდი საიდუმლოა, რომლის სრული ახსნაც არავის ძალუძს. ჩვენ არ შეგვიძლია ჩავწვდეთ ისეთ გაცილებით მცირე საიდუმლოებას, როგორიცაა ადამიანი, მაშინ რაღა გვეთქმის სამებაზე. ერთერთ ასეთ მაგალითად ელექტრობაც გამოდგება. განსაზღვრულ ასპექტში შეგვიძლია ჩვენი გონებით ჩავწვდეთ და გავაცნობიეროთ, რომ ეს მოვლენა ასეთია, მაგრამ არ ძალგვიძს ავხსნათ თუ რატომაა ასეთი. თუ ჩვენ არ ძალგვიძს გავიგოთ ისეთი რამე, როგორიცაა ელექტრობა, მაშინ რაღა გვეთქმის სამებაზე!
ჩვენ არ შეგვიძლია ავხსნათ ღვთის სამერთარსება, მაგრამ შეგვიძლია მივიღოთ ისეთი, როგორიც არის და დავტკბეთ! ადრე ადამიანებმა არაფერი იცოდნენ ვიტამინების არსებობის შესახებ, მაგრამ ხომ იღებდნენ სარგებელს მათგან. დიდება უფალს! ღვთის სამება იმიტომ კი არ აიხსნება, რომ გავიგოთ, არამედ იმიტომ, რომ ვისიამოვნოთ მისით. ის, თუ როგორ უნდა ვიღებდეთ მას, გაცხადებულია წმიდა წერილში, თუმცა არ შეგვიძლია მთლიანად გავიგოთ იგი, მაგრამ ის კი ძალგვიძს ყველაფერი მივიღოთ ისე, როგორც იქაა ნათქვამი.
მაგალითად, იოანეს სახარების პირველივე მუხლში ვკითხულობთ „სიტყვა იყო ღმერთთან“, და იქვეა ნათქვამი „სიტყვა იყო ღმერთი“. პირველი გვიჩვენებს, რომ სიტყვა და ღმერთი სხვადასხვაა, ხოლო მეორეში ვხედავთ, რომ სიტვა და ღმერთი ერთია. როგორ გავიგოთ, ისინი ორია თუ ერთი? ჩვენ არ შეგვიძლია გარკვევით ავხსნათ ასეთი საიდუმლო, მაგრამ შეგვიძლია მივიღოთ ისე, როგორც გვიწერია წმიდა წერილში.
შემდეგ 2კორ.3,17 ში ნათქვამია „უფალი სულია“ და იმავე მუხლში სწერია „სული უფლისა“. აქაც პირველი გვიჩვენებს, რომ უფალი და სული ერთია, მაგრამ მეორე აცალკევებს. აქაც ისევ ვერ ვწვდებით ამ მტკიცებულებებს, მაგრამ რადგან წმ.წერილი ამბობს, უნდა მივიღოთ ისე, როგორც არის.
__უიტნეს ლი__

***
ჩვენ არ ძალგვიძს ჩავწვდეთ საიდუმლოს მამის, ძისა და სული წმიდის შესახებ, ოდენ გონებით წვდომისას ვასკვნით, რომ მამა ერთია (იოან. 13,3), ძეც ერთია (იოან. 16,15) და სულიც ერთი. ჩვენ ვფიქრობთ, რომ არის სამი ღმერთი - ეს ჩვენი გონების საფუძვლიანი დასკვნაა. მაგრამ თუ ერწმუნებით თქვენს საკუთარ გამოცდილებას, იტყვით, რომ უფალი, რომელსაც ვხვდებით თქვენში, უეჭველად, ერთია. გონებით აღითქვამთ როგორც სამს, ხოლო გამოცდილებით - ერთს. ამიტომ ეყრდნობით არა გააზრებას, არამედ გამოცდილებას. თუ მიჰყვებით თქვენს გონებას, ასცდებით ჭეშმარიტებას, ხოლო გამოცდილებით ნათელია თქვენთვის, რომ მამა, ძე და სული წმიდა - სამი სახეა ერთი ღმერთისა. 
წმიდა წერილში არ არსებობს ტერმინი "სამება", იგი დაამატეს ადამიანებმა განმარტებისთვის. რამდენადაც მათ არ შეუძლიათ თქვან, რონ მამა, ძე და სული წმიდა სამი ღმერთია, სხვა რა შეეძლოთ? ამიტომ გაითავისა ხალხმა "სამება". თუმცა ასეთი განმატება არაა დამაკმაყოფილებელი და შეცდომაში შემყვანიცაა. ამიტომ არაა სასურველი მისი ხშირი მოხმარება, თორემ ამას შეუძლია ადამიანების მიყვანა ტრითეიზმთან.
__უიტნეს ლი__  

***
[1 კორ, 15,45; იოან. 14,16-20; რომ. 8,9.10-ის საფუძველზე] ბიბლია ნათლად გვიხსნის, რომ ძე არის მამა (ეს. 9,5) და რომ ძე არის სული. თუ ასე არაა, სხვაგვარად როგორ შეიძლება ეს სამი იყოს ერთი ღმერთი? ერთ კაცს ვესაუბრებოდი ამ საკითხზე. იგი არ მეთანხმებოდა და მითხრა, რომ მამა, ძე და სული წმიდა ღმერთებია, რომლებიც შეერთებული ერთად ერთ ღმერთად. მე ვურჩიე, რომ ასე არასოდეს აღარ ილაპარაკოს, რადგან ეს ერესია. მან თქვა: განა ფსალმუნებში არაა ნათქვამი "ღმერთები"? ვუპასხე: სიტყვა "ღმერთები" ფსალმუნების 81,1-ში განეკუთვნება ანგელოზებს. 
__უიტნეს ლი__ 

***
გამოცხადებაში ვკითხლობთ ღვთის შვიდი სულის შესახებ (1,4; 3,1; 4,5; 5,6). ნება მომეცით გკითხოთ: არსებობს კი ღვთის შვიდი სული? თუ იტყვით, რომ ღმერთს შვიდი სული აქვს, ეს იქნება დიდი ერესი. თუ იტყვით, რომ ღვთის სული არ არის შვიდი სული,  შეეწინააღმდეგებით იმას, რაც გარკვევბით წერია წმიდა წერილში.... ამის გარკვევისთვის შეიძლება გამოგვადგეს ძველ აღთქმაში მოხსენიებული ლამპრის უნიკალური მოწყობილობა. მას ქვემოთ ქონდა ერთი ღერო, ზემოთ კი შვიდი სანთური (გამ. 25,31-37). ლამპარი იყო ერთი, მაგრამ ამავე დროს ჰქონდა შვიდი სანთური. ეს იყო ერთი ლამპარი. ამიტომ არაფერია იმაში არასწორი, თუ ვიტყვით, რომ არის შვიდი სანთური. ასევეა ღვთის სული. ეჭვი არ არის, რომ არის ერთ სული, მაგრამ იგი იწოდება "შვიდ სულად", ანუ შვიდგზისი, გაძლიერებული სული.
ასეთივე პრინციპით, თუმცა ჩვენს განუმეორებელ ღმერთს აქვს სამი სახე - მამა, ძე და სული წმიდა, - ჩვენ არ უნდა ვთვლიდეთ მათ სამ ღმერთად. თუმცა სამია, ერთი ღმერთია, რომელსაც ჩვენ ვემსახურებით და თაყვანს ვცემთ! ეს არის ერთადერთი უფალი, რომელიც გვწამს. 
__უიტნეს ლი__

***
ბიბლია გვიმტკიცებს რომ, თუ გვწამს რომ მამა ღმერთი ჩვენშია (ეფ. 4,6), მაცხოვარიც ჩვენშია (კოლ. 1,27), სული წმინდაც ჩვენშია (იოან. 14,17). ბიბლია გევუბნება, ხოლო ჩვენი გამოცდილება გვიმტკიცებს, რომ ისინი სამნი კი არ არიან, არამედ ერთია (1იოან. 2,23; რომ. 8,9-10).
__უიტნეს ლი__ 


*** 
მამის სახით ჩვენ გვყავს ყოველივე შემოქმედი უხილავი ღმერთი, ძეში ღმერთი გახსნილია, გამოვლენილი და მოახლოვებული, ის ღვთის ხატებაა. ღვთის სულის სახით ჩვენ გვყავს ღმერთი ჩვენს სულში: ღვთიური ძალა, ჩასახლებული ადამიანის სხეულში და გადამცემი მისთვის იმის, რაც ჩვენთვის გააჩნიათ მამას და ძეს, რაც მამამ ჩაიფიქრა, ხოლო ძემ აღასრულა, შესაძლებელია მიღება და შეუძლია მოქმედება ქრისტეს ასოებში, რომლებიც ჯერ კიდევ ამქვეყნად არიან, ხორცში, ოღონდ სული წმიდის გამუდმებული და აქტიური მოქმედების ქვეშ. 
__ე. მიულერი__

***
[მუსულმანი ეკითხება ქრისტიან მოძღვარს] რატომ უწოდებენ ისას ღვთის ძეს, მუსულმანისთვის არ არსებობს ამაზე მეტი ცოდვა, რადგან ყურანში ხშირად მეორდება, რომ ღმერთს არ ჰყავს შვილები. თქვენ კი ლაპარაკობთ სამებაზე. როგორაა ღმერთი სამი?
პასუხად მოძღვარმა შეადარა ღმერთი მზეს, რომელიც გამოსცემს სამ სხვადასხვაგვარ ენერგიას - სითბოს, სინათლესა და რადიაციას. ეს სამგვარი დამოკიდებულებაა, რომლებიც ერთად აღიქმება მზედ.
__ბილკის შეიხი__